Home > Zorg & samenleving > Voor de getormenteerde stadsmens
Zorg & samenleving

Voor de getormenteerde stadsmens

Het busje dat om tien uur van de Nieuwmarkt naar Broek in Waterland vertrekt, is te klein om alle werkwilligen mee te nemen. Met de grote bus vanaf het centraal station is het trouwens maar tien minuten rijden.

‘Ik heb hier mijn rust gevonden,’ verklaart Kenneth aan één van de buitentafels op het  gezellige erf van de grote boerderij. Hij reisde jarenlang verslaafd en dakloos, al hosselend heen en weer tussen de Bijlmer, de bajes en de Zeedijk en is nu – ‘bewuste keuze’ – sinds negen maanden ‘helemaal clean’. Kenneth werkte sinds 2000 ‘af en aan’ bij de De Eilandstal, voordat hij besloot definitief te gaan afkicken.

Het biologische ‘veevleesbedrijf’ van Piet en Linda Ebbelaar blijkt een kuuroord in de ware zin van het woord. De Eilandstal is een agrarisch bedrijf waar dagelijks rond de twintig ‘zorgvragers’ aan het werk gaan. Piet en Linda drijven hun bedrijf op biologische basis. De boerderij ligt deels in een prachtig natuurgebied voor weidevogels. Het werk van de deelnemers bestaat uit het verzorgen van dieren, de groententuin, de kas, het hooien, onderhoudswerk en alles wat verder in een boerenbdrijf voorkomt.

Alleen al de weg erheen is voor de getormenteerde stadsmens een openbaring. Tien minuten van het Centraal Station ineens die enkele bushalte op de snelweg, waar je, eenmaal uitgestapt, in de weldadige stilte van een dorps landschap staat. ‘En er stoppen wel vijf bussen, wat wil je nog meer?’ voegt vrijwillig varkenshoedster Lia daar later aan toe.

IJslanders

Waarheen? Geen kaart te zien, maar wel een paar vriendelijke dorpelingen om de weg te wijzen. En eenmaal op die weg ontvouwt zich een Waterlands landschap waar slechts héél in de verte de zon schittert op een sliert rijdend blik: forensen die hun dagelijkse portie  uitlaatgassen incasseren. Nee, dan de stille landweg naar de boerderij…hier passeert een enkele rode tractor en een elegant klein paard, bereden door een opgewekte jongedame, die spontaan terugzwaait.

Bij de ingang van de boerderij op Atjehgouw nummer 1, staat onder het klassieke bordje: ‘Pas op voor de hond!’ nog een opvallend bord: ‘Stapvoets rijden, cameratoezicht’. Een antieke verzameling boerenhuizen, stallen en schuren, dicht tegen elkaar aangebouwd met diverse rode puntdaken doet denken aan de Tibetaanse kloosters in de Himalaya. De oprit loopt door naar achteren waar een lage houten stal het eigenlijke erf van de zorgboerderij ontsluit: ‘Waterland Coöperatief’ zegt een romantisch geschilderd uithangbord met een drietal blonde Franse koeien in de wei en daaronder: www.natuurvlees.nl.

Het IJslandse paard is zojuist door zijn berijdster vastgezet aan een pilaar van de paardenbak op het erf. Zij begroet de rondhangende mannen in overalls en rubber laarzen hartelijk. En zij vertelt hoe ze ooit met een ‘stelletje IJslanders’ op de boerderij van Piet en Linda terecht kwam, waar nu meerdere Broek-in-Waterlanders hun paard stallen.Via een paradijselijk weggetje met koolzaad en paarse distelbloemen loopt zij even later met haar ‘Forni’ aan de teugel de weilanden in, naar een grote groep IJslandse paarden die in de verte een natuurlijk groepsbestaan leiden.

Onkruid wieden

Naast het weggetje zitten twee mannen op hun knieën onkruid te wieden tussen oneindig lange rijen piepkleine cranberry-plantjes. ‘Het is verplicht werk, het hoort bij de uitkering, maar dit is wel ontspannend, een beetje fysieke activiteit is goed,’ zegt de jongste van de twee. ‘Ik gebruik medicijnen en heb mindfulnesstherapie achter de rug voor mijn straatvrees. Daardoor ben ik vroeger alles kwijtgeraakt en dakloos geworden. Nu heb ik weer een woning, om de hoek bij mijn vriendin.’

In de knusse woonkeuken met uitzicht op de grote koeienstal, vertelt boer Piet over de strijd tegen het onkruid in zijn experimenten met biologische cranberry-teelt. ‘Iedereen wordt een paar uur ingeroosterd, ik wissel het een beetje af. Als we een week verder zijn is de akker schoon en dat is leuk, want dan zie je het resultaat.’ Zelfs dochter Roos (19) is vandaag gekomen om mee te helpen bij het wieden.

De drie kinderen Ebbelaar zijn opgegroeid met de opvang van de boerderij. Ze zijn er nog regelmatig en kennen de vaste gasten bij naam. ‘We wonen hier niet, maar vroeger sliepen we hier in de lammertijd met het hele gezin. Dan stonden hier om negen uur tijdens het ontbijt al mensen,’ vertelt Piet. ‘Soms wel heftig ja. Sommigen hebben een ernstig drankprobleem, die komen dan al dronken aan ‘s morgens, dat kan natuurlijk niet.’

Ook Lia, een Amsterdamse WAO-ster van middelbare leeftijd, merkt op dat diverse gasten al vroeg in de ochtend naar drank ruiken. ‘Maar verder vermaak ik mij hier opperbest hoor. Het is in één woord top, ik kom helemaal tot ontspanning.’ Zij werkte dertig jaar als als boekbinder tot ze in de WAO kwam met een gescheurde schouderband. ‘Ik wilde weer aan de slag. Samen met mijn werkbegeleider kwam ik toen op de website van de Eilandstal terecht en ik werd meteen verliefd op Martin, het varken.’

Gezelligheid en structuur

Lia is één van vaste medewerksters van de boerderij, waar de hele week afwisselend zo’n veertig mensen op eigen kracht of met busjes van Streetcornerwork naartoe komen.  Productie draaien is niet het doel van de boerderij, zegt Piet Ebbelaar. ‘Het gaat om de mensen. Wij zijn aangesloten bij de zorginstelling Landzijde. Het belangrijkste is gezelligheid en structuur te bieden. Maar de meesten vinden het leuk om iets aan te pakken en er is altijd genoeg te doen.’ Met zijn vaste medewerkers heeft de vriendelijke boer een hechte band. ‘Ze vertellen me vaak van alles.’

De koeien, de paarden, de schapen, het pluimvee en de varkens maken de mooiste instincten wakker. Ook de grote moestuin en de prachtige groentenkas roepen de zorg vanzelf op. Meerdere (ex)verslaafden van de Zeedijk vertroetelen hier de vegetatie. Boer Piet maakt zich zorgen over de verregaande bezuinigingen op het persoonsgebonden budget die in de pijplijn van dit kabinet zitten. ‘Alle contracten die wij hebben worden nu weer opengebroken. Het zou toch erg jammer zijn als dit stopt.’

Hij vertelt glimlachend hoe zijn ‘winkeltje aan de weg’ sommige van zijn ruwe gasten tot wanhopig ongeloof brengt. De groenten staan er traditiegetrouw, met een onbemand geldkistje erbij, te koop. ‘Dat de mensen daadwerkelijk geld in een potje stoppen, zonder toezicht, daar kunnen ze met hun pet niet bij!’

Het biologisch kwaliteitsvlees van De Eilandstal is ter plekke te koop. Meer informatie via: www.eilandstal.nl

Dit is het derde deel uit een serie artikelen van Petra Hunsche over thuisloosheid in Amsterdam.

Beeld: Sander Heezen

Dit artikel is een herpublicatie uit de bundel Zinvol&vol zin, 21 krachtige verhalen over thuisloze Amsterdammers, Amsterdam, 2013 (uitgegeven door Stichting Z! bij uitgeverij Tobi Vroegh)

Leave a Reply